Biopsja endometrium: kiedy jest zlecana i jak przebiega

Biopsja endometrium pozwala pobrać wycinek błony śluzowej macicy do badania histopatologicznego. To jeden z kluczowych kroków w diagnostyce nieprawidłowych krwawień, rozrostu endometrium i raka trzonu macicy.

Co to jest biopsja endometrium?

Biopsja endometrium polega na pobraniu próbki błony śluzowej wyścielającej jamę macicy. Próbka jest następnie badana pod mikroskopem przez patologa – wynik informuje, czy w tkance obecne są komórki nieprawidłowe: rozrost z atypią, zmiany przedrakowe lub komórki nowotworowe.

Samo badanie ultrasonograficzne jest niewystarczające — nawet prawidłowy obraz USG nie wyklucza nowotworu. Wiarygodne rozpoznanie rozrostu lub raka endometrium wymaga oceny histopatologicznej, czyli właśnie biopsji.

Kiedy ginekolog zleca biopsję endometrium?

Badanie zlecane jest przede wszystkim przy krwawieniu po menopauzie. Choć u 40–50% kobiet z tym objawem przyczyną są zmiany zanikowe (mp.pl, 2020), a w około 12% polipy, to w 5–10% przypadków kryje się za nim rak endometrium – i ryzyko to rośnie z wiekiem: u kobiet po 80. roku życia sięga nawet 60% (mp.pl, 2020). Każde plamienie po klimakterium wymaga konsultacji ginekologicznej.

Poza krwawieniem po menopauzie biopsję zleca się również przy:

• nieregularnych lub obfitych krwawieniach u kobiet powyżej 40. roku życia,
• podejrzeniu rozrostu endometrium po badaniu USG,
• grubości błony śluzowej powyżej 4–5 mm w badaniu przezpochwowym u kobiety po menopauzie.

Jakie objawy powinny skłonić do konsultacji?

Najważniejszym sygnałem ostrzegawczym jest każde krwawienie z dróg rodnych po menopauzie – nawet niewielkie plamienie. Ból w podbrzuszu, nieregularne krwawienia lub krwawienia między miesiączkami u kobiet w wieku rozrodczym to kolejne wskazania do wizyty u ginekologa.

Nie każde nieprawidłowe krwawienie oznacza nowotwór, jednak potwierdzenie lub wykluczenie diagnozy wymaga badania histopatologicznego tkanki.

Jak przebiega biopsja endometrium krok po kroku?

Biopsja endometrium najczęściej wykonywana jest ambulatoryjnie – nie wymaga hospitalizacji ani znieczulenia ogólnego (mp.pl, 2021). Zabieg trwa zazwyczaj kilka do kilkunastu minut.

Podczas biopsji aspiracyjnej (pipelle) lekarz wprowadza przez szyjkę macicy cienką, elastyczną kaniulę i pobiera fragment błony śluzowej metodą odsysania. Mogą pojawić się skurcze podobne do bólów menstruacyjnych i niewielkie krwawienie – lek przeciwbólowy (ibuprofen lub paracetamol) przyjęty godzinę przed zabiegiem może złagodzić dyskomfort.

Biopsja aspiracyjna a histeroskopia – kiedy wybierana jest każda z metod?

Biopsja aspiracyjna jest skuteczna przy zmianach rozlanych obejmujących większy obszar błony śluzowej. To badanie pierwszego wyboru przy podejrzeniu rozrostu lub raka endometrium. Może jednak nie pobrać materiału ze zmian ogniskowych zlokalizowanych tylko w jednym miejscu jamy macicy.

W przypadku zmian ogniskowych – takich jak polipy czy mięśniaki podśluzówkowe – badaniem z wyboru staje się histeroskopia z celowanym pobieraniem wycinka. Umożliwia ona bezpośrednią wizualizację jamy macicy i pobranie próbki dokładnie z podejrzanego miejsca. Jest to procedura uważana za bezpieczną, z bardzo niskim odsetkiem poważnych powikłań.

Co mogą wykazać wyniki biopsji?

Wynik biopsji może wskazywać na:

• Endometrium prawidłowe lub zanikowe – najczęstszy wynik, nie wymaga leczenia.
• Rozrost endometrium bez atypii – ryzyko przekształcenia w raka wynosi poniżej 2% (mp.pl, 2021). Zazwyczaj leczony progestagenami lub objęty obserwacją.
• Rozrost z atypią – ryzyko raka sięga około 23% (mp.pl, 2021). Wymaga leczenia operacyjnego.
• Rak endometrium – najczęstszy nowotwór narządów płciowych u kobiet. Pięcioletnie przeżycie przy postaci zlokalizowanej sięga 95%, przy chorobie z przerzutami wynosi 17% (NIO Kraków).

Wykrycie raka w stadium ograniczonym do macicy zdecydowanie poprawia rokowanie – to jeden z głównych powodów, dla których nie należy zwlekać z diagnostyką.

Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka?

Kobiety z czynnikami ryzyka raka endometrium – takimi jak otyłość, cukrzyca, zespół policystycznych jajników czy stosowanie tamoksyfenu – powinny szczególnie zwracać uwagę na każde nieprawidłowe krwawienie.

Odrębną grupą są nosicielki mutacji związanych z zespołem Lyncha (dziedzicznym niepolipowatym rakiem jelita grubego). Zalecane są u nich coroczne biopsje endometrium, począwszy od 35. roku życia (NIO Kraków). Jeśli w rodzinie zdarzały się przypadki raka jelita grubego, macicy lub jajnika, warto porozmawiać z lekarzem o konsultacji genetycznej.

Treści zawarte w tym artykule mają charakter edukacyjny i informacyjny. Nie zastępują porady lekarskiej – w przypadku niepokojących objawów należy skonsultować się z ginekologiem.