Choroby serca u kobiet — inne objawy i dlaczego warto się zbadać

Choroby układu krążenia to w Polsce największy zabójca — zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Według Światowej Organizacji Zdrowia choroby sercowo-naczyniowe odpowiadają za blisko 42,5% zgonów w europejskim regionie WHO. A jednak wciąż pokutuje przekonanie, że „sercem chorują głównie mężczyźni”. W tym tekście pokażę Ci, dlaczego to mit, na co zwracać uwagę i co możesz zrobić profilaktycznie.

Dlaczego kobiety są rzadziej prawidłowo diagnozowane?

Przez dekady choroby serca były badane głównie na mężczyznach — i to ich objawy stały się „typowymi”. Problem w tym, że kobiety często nie mają klasycznego bólu w klatce piersiowej i trafiają do szpitala z opóźnieniem — bo same bagatelizują objawy, a czasem też otoczenie je bagatelizuje.

W Polsce umieralność z powodu chorób serca i naczyń należy do najwyższych w Europie. Globalnie choroby układu krążenia zabiły w 2022 roku szacunkowo 19,8 miliona osób — to 32% wszystkich zgonów na świecie. Każdy rok bez badań profilaktycznych to rok, w którym czynniki ryzyka — nadciśnienie, wysoki cholesterol — mogą narastać bez żadnych objawów.

Inne objawy zawału serca u kobiet

Według WHO kobiety podczas zawału serca częściej niż mężczyźni odczuwają:

• duszność i trudności z oddychaniem
• nudności lub wymioty
• ból pleców lub szczęki
• ogólne silne zmęczenie bez wyraźnej przyczyny
• zawroty głowy lub omdlenia
• zimne poty

Klasyczny silny ból w klatce piersiowej oczywiście też może wystąpić — ale często jest słabszy, niepozorny lub w ogóle go nie ma. Kobiety nierzadko przypisują takie objawy przemęczeniu czy refluksowi i odkładają wizytę u lekarza. To opóźnienie ma realne konsekwencje zdrowotne.

Jeśli nagle i bez wyraźnej przyczyny poczujesz kilka z powyższych objawów jednocześnie, nie czekaj — zadzwoń na numer alarmowy 112.

Czynniki ryzyka — na które warto zwracać uwagę

Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że do głównych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych należą:

• nadciśnienie tętnicze — często przebiega bezobjawowo przez lata
• wysoki poziom cholesterolu (zaburzenia lipidowe)
• podwyższony poziom glukozy — stan przedcukrzycowy i cukrzyca
• nadwaga i otyłość
• palenie tytoniu
• mała aktywność fizyczna
• nieodpowiednia dieta bogata w sól, cukier i tłuszcze nasycone

Czynniki te dotyczą kobiet w takim samym stopniu jak mężczyzn. Wśród innych determinantów ryzyka WHO wymienia też czynniki genetyczne i stres — warto je omówić z lekarzem POZ, jeśli choroby serca lub naczyń wystąpiły w Twojej rodzinie. Wiele z tych czynników przebiega bez żadnych subiektywnych dolegliwości — jedynym sposobem na ich wykrycie są badania laboratoryjne i pomiar ciśnienia tętniczego.

Program ChUK — bezpłatne badania w POZ od 35. roku życia

Jeśli masz od 35 do 65 lat, możesz skorzystać z bezpłatnego Programu Profilaktyki Chorób Układu Krążenia realizowanego przez NFZ. Jego celem jest wczesne wykrycie czynników ryzyka i zmniejszenie o 20% umieralności z przyczyn sercowych wśród uczestników.

Co obejmuje badanie:

• pomiar ciśnienia tętniczego krwi
• badania biochemiczne (poziom cholesterolu i glukozy)
• wywiad z lekarzem lub pielęgniarką
• indywidualną ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego i zalecenia

Nie potrzebujesz skierowania — możesz zgłosić się do swojego lekarza POZ lub umówić wizytę przez Internetowe Konto Pacjenta. Jeśli wyniki wyjdą prawidłowo, kolejne badanie za 5 lat.

Szczegółowo o tym, jak przebiega wizyta ChUK i co się dzieje po badaniu, piszę w osobnym artykule: ChUK — bezpłatny program profilaktyki serca i naczyń w POZ.

Jeśli masz mniej niż 35 lub więcej niż 65 lat

Program ChUK jest ograniczony do przedziału 35–65 lat, ale to nie znaczy, że jesteś bez opcji. Możesz:

• poprosić lekarza POZ o morfologię, lipidogram i poziom glukozy przy okazji innych wizyt — to standardowe badania diagnostyczne
• wykonać pomiar ciśnienia tętniczego bezpłatnie w aptece lub POZ
• skonsultować z lekarzem POZ swój indywidualny profil ryzyka

Jeśli w Twojej rodzinie ktoś miał zawał lub udar przed 60. rokiem życia, warto wcześniej porozmawiać z lekarzem POZ o ryzyku dziedzicznym — niezależnie od Twojego wieku.

Pamiętaj: treści na tej stronie mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli masz niepokojące objawy, wątpliwości dotyczące wyników badań lub chcesz ocenić swoje ryzyko sercowo-naczyniowe — umów wizytę u lekarza POZ.